Jump to content

Bola Ahmed Tinubu

Ko au Wikipidiya
Bola Tinubu
human
Sex or gendermale Edit
Country of citizenshipNigeria Edit
Name in native languageBola Tinubu Edit
Birth nameBola Ahmed Tinubu Edit
Given nameBola, Ahmed Edit
Family nameTinubu Edit
NicknameBAT Edit
Date of birth29 Maris 1952 Edit
Place of birthLagos Edit
MotherÀbíbátù Mọ́gàjí Edit
SpouseOluremi Tinubu Edit
Native languageYoruba Edit
Languages spoken, written or signedEnglish, Yoruba Edit
Writing languageBritish English Edit
Occupationaccountant, politician, President of Nigeria, businessperson Edit
EmployerArthur Andersen, Deloitte, GTE, Mobil Producing Nigeria, Nigeria Edit
Position heldGovernor of Lagos State, President of Nigeria, senator, Chairperson of ECOWAS Edit
Educated atChicago State University Edit
ResidenceNigerian Presidential Complex Edit
Member of political partyAlliance for Democracy, Action Congress of Nigeria, All Progressives Congress Edit
Ethnic groupYoruba people Edit
Religion or worldviewIslām Edit
Award receivedPresident of Nigeria, Governor of Lagos State Edit
Dr Adekunle olayinka with president bola Ahmed tinubu
Asiwaju bola Ahmed tinubu
Bola Tinubu Da Foreign Secretary James Cleverly
)Bversity.jpg
shugaban kasa

Bola Ahmed Adekule Tinubu

Ishinye kwararre an siyasa ga Nijeriya, kala shugaba woli Najeriya' Yan koga foti kabalau ga 'bonum 29 ga tare mayun soninshe in dubu balau ga kobalau ga kunum 2023.[1] Layanningo ga foti kobalau ga bonum 29 ga tere maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha Legos koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)

Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha Neja aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.

Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,

Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))

Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu

[ramu | ramu ko pari]

Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni Najeriya.

Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala Yolla mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.

Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.

Ga in bodom ga Jami'a Chicago karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.

Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.

Ga garan soni la itu Jami'a in Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu Digirini ga sakamako gollaka.

Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.

Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto Olure Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.

Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.

Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the Nigeria (OON).

Mate ga dane ga dikkane.

Ruta ga Goma

[ramu | ramu ko pari]

Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.

Makinni Najeriya

Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.

Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.

Zalshe harkoki siyasa

[ramu | ramu ko pari]

Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.

Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. Mulki soja takawo, Bola Tinubu mejini Nigeria ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for Democracy (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.

Mejini gwamna Legas

[ramu | ramu ko pari]

Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.

Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.

Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007

Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.

Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga mi'yya la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.

Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi  kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.

Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.

Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.

Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.

Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.

Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.


Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.

Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena Nigeria maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.

Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.

Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of Najeriya (ACN).

Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya PDP, saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni Najeriya ga jiha Edo.

Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.

A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.

Kafan jam'iya (A P C)

[ramu | ramu ko pari]

Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).

Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.

Takara Shugabanci Nigeria

[ramu | ramu ko pari]

Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.

Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.

Wena Zabe in 2023

[ramu | ramu ko pari]

Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.

Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.

Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.

Layi ga asali

Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.

Feten ko jiha Lagos State

Karatu

Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.

Kammilu karatu Accounting (lissafi).

Farko ruta

Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,

Gede siyasa

Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.

Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.

Gwamna jiha Lagos

Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.

Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:

Haraji ga dodo la aji gadakoyi,

Harka sufuri

Tsari mulki birni

Shugaba woli.

Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.

Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.

Yella munannin ga ishin

Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.

Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni

Manazarta

[ramu | ramu ko pari]
  1. Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/ Retrieved 22 February 2022.
  2. Olu, Tayo (29 July 2020).https://thewhistler.ng/petition-details-alleged-corrupt-activities-of-tinubu-since-1999/ (29 January 2022). https://tribuneonlineng.com/clarity-on-tinubus-age-and-post-secondary-education/
  3. https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust 26 June 2022. Achieve from https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings/
  4. https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust
  5. https://gazettengr.com/just-in-i-didnt-attend-primary-secondary-schools-my-university-certificates-stolen-by-unknown-soldiers-tinubu-tells-inec/ Essien, Hillary (24 June 2022).
  6. https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/539248-pt-state-of-the-race-tinubus-lost-certificates-and-wikes-message-to-atiku.html Premium_Times Retrieved 1 July 2022.
  7. Clowes, William (22 June 2022). https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-06-22/presidential-hopefuls-in-nigeria-can-t-shake-graft-allegations Bloomberg_News?action=edit&redlink=1
  8. Retrieved 23 June 2022. https://davidhundeyin.substack.com/p/bola-ahmed-tinubu-from-drug-lord West Africa Weekly. Retrieved 13 July 2022
  9. Weiss, Michael (27 April 2015). https://www.thedailybeast.com/nigerian-pres-svengali-tied-to-heroin/ The_Daily_Beast?action=edit&redlink=1 Retrieved 13 July 2022
  1. ↑ https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html