Jiha Yobe
Yobe aga lardi laa a esoto ga Gudi (North East) ga ga woli lardi Nijeriya najeriyaa. Ita ga hukuma kossu dir bawulo (17) ko gasu harga Fikka. Esse mate: Bade, Bursari, Damaturu, Fika, Fune, Geidam, Gujba, Jakusko, Karasuwa, Machina, Nangere, Nguru, Potiskum, Tarmowa, Yunusari, Yusufari ga Gulani.
Takaitatce tarihi jaha yobe: Yobe jaha ji la a aushi ko dar Gaga nageriya. Kirkiran jiha yobe poti kobalau ga bawulo (27) ga tere o'gasta sonin in dubu modi ga dalma bonum ga kobanum ga modi (1991).
[ramu | ramu ko pari]
Ga lota mulki soja in janar ibrahim Badamasi Babangida. Kafan jiha yobe koji falla jiha jiha borno la ita a wolito ga lotaye.
Damaturu itaji birni in siri bakala kaforina tumba jaha yobe.
Asali yanki jiha yobe
Kafin ƙirƙire Jiha Yobe, yankiye ga tarihi in godum ke garan la gontu manshe masaurautu ga dauloli la a gudi dar inga nageriya, musamman Daula Kanem-Borno. Musamman yankuna Nguru, Bade, Fika, Potiskum ga messe bayi maddi la meteke ga tarihi masarautu ga al,adasu yen kapin nako turawa mulki mallaka.
👑 Masarautu in jiha Yobe
Jihaye ga masarautu godum kogawa harga maneyi:
Fika Emirate
Nguru Emirate
Potiskum Emirate
Bade Emirate
Machina Emirate
Gujba Emirate
Masarautuye mete onan gudumawa godom kobayi sola al,umma,al,ada ga adin.
🇬🇧 Zaman mulki mallaka
Ga lotaye turawa birtaniya, woli yobe Rijini ga mulki mallaka gudi koga nageriya lardi Lanjeriyaa
Kapan hukumomi ga goggo sufuri,makarantu ga tsari haraji, la meyeji sakan tsari gudana yankiye.[1]
🇳🇬 Boi wena 'yanci koyi
Boi la nageriya wan 'yanci koyi ga soninshe in dubu modi ga dalma bonum ga kobacci (1960), yankiye tidom ga dono ga wolwoli manshi jiha borno har nako soni in dubu modi ga dalma bonum ga kobonum ga modi (1991), yane ga lotaye jiha yobe itake wange kotto.[2]
🌾 Tattali arzikii
Yobe ita shaharakko kobayi:
Mara ga dayi
Mara eela,mordo,kute ga duuro
Dayi ga goma dabbobi
Duwa kerwo ga messe bayi maddi
Gojjo gojjo ga dalla gorunshe jiha yobe ga anin fadiri jihasu.[2.1]
