Zariya
| Official name | Zaria |
|---|---|
| Native label | Zaria |
| Country | Nigeria |
| Located in the administrative territorial entity | Kaduna state |
| Coordinate location | 11°4′0″N 7°42′0″E |
| Office held by the head of government | Chairman of Zaria local government |
| Executive body | supervisory councillors of Zaria local government |
| Legislative body | Zaria legislative council |
| Postal code | https://www.zipcode.com.ng/2019/02/kaduna-state-postal-code.html?m=1 |

Zariya (do kala ga turanci Zaria kafa ga Zazzau sunla aji inato lakabi ga Ishin) Zariya goru ji la aji arewacin Najeriya kala hukuman la dole ga jaha kaduna, jam kala igabi chafinsu aga Nigeria, a bisa ga bosinshe la angoyi in miyya. Ga gasoni dubu bolau ga baccimodi (2006), Jimila miyya dubu dalma bawula ga ko baccimodi (700060) ne ga Zariya kala koga bisani kimantangoyi godansu ga soni in dubu bolau ga ko bawulo (2017), ga Jimila miyya miliyan modi (1000000). Birni Zariya itaga kilomita dalma balau ga sittin (260kms), ko goru Abuja, kilomita (80kms) ji ko Zariya. Kilomita dalma modi ga ko baccimodi (160) ko Kano[1][2] goru Zazzau zowannin sun kogama sarauniya Amina.
Tarihi
[ramu | ramu ko pari]Asalin moyinshe Zariya anin bo afino aji mulkasu Maddi la an saurauta yanga soni in boii mana dubu modiji ga dalma badi ga abadi (1505) zuwa soninshe dubu modi ga dalma hardo ga balau 1802 A soni in dubu modi ga dalma hordo ga hoddo 1804 ji Shehu Usman ɗan Fodiyo itu jahadi bayilla'i washe ga moii gobir la sunni Yunfa, a Washi bikka. Koga tene zalu ona moyinshe ni ga musulwa zuwa masarautun afiniwa, ga goru Zariya jam Andi malam Musa la dadi jini aji da awa in adin musulunci, malam Musa Filata ji, kuma jahadin la usman dan Fodiyo iwoyi, shima bikku tuta koga usman dan Fodiyo, ga malam Musa ga yamusa memu filanti Barno suka dosa zariya mate aii Washi ga moii makkau Ishin jaijini ga miyyani zuwa Zuba goru modi la ga gwari ga koro ga yanki Abuja a inso malam Musa sai da majini bo moi ga Zazzau inbo fari koga kabila Filantiwa koboii moto ni onan sarauta ga Yamusa a ga soni in dubu modi ga dalma hordo ga muttala ga modi 1821, ga matsayi moii in Zazzau, Ishin kuma Filata borno ji, koga tene bare-bari ga filanti mallawa mata aii moyinshe ga woli Zazzau.[3]
Birni ji ga woli afiniwa ya Andi Yana koga gorunshe ga shehu usman dan Fodiyo onu tuta adin musulwa tabbitu ga birnin ji laga zoi dono inko yanayini ga Ishin jam siri cibiya ilmi in adin ga boko ga arewa Nigeria eme guru ye Allah zowu albarka ga marasu ga ilimi su in adin musulwa ga zaman la dalilin she gorwa aji nako gamasu ko gefe, aji nakoyi bo goxa ilmi Kai harma koga wolinshe in fewe ga miyya guru Zariya aji konsu, messe gorunshe ga lokaciye gabadayasu, a wolwoli moyinshe goru Zazzau ji beyi Zaria aji matsayi siri birni Amman honsane Maddi koga su wadannan gurunshe ye a wolwoli Zazzau sa.
Moyinshe
[ramu | ramu ko pari]Asalin mulki Zaria aji wolwoli moyiwa afiniwa ji, maddilla aji Ina mulki masarauta Zazzau ye, Amma koboii, moii mallawa filantiwa gontan Sara ga gedau bo Washi moyinshe afiniwa ga soni in 1804. Moii afiniwa in farko mate an rayuwa ji ga karni in 15. Inko ga lokaci ye agita fora jir sonin la mate iwoyi sa aji moyinshe sa. Kala moyinshe su afiniwa in balau Antun mulki su har zuwa lokaci la moyinshe filantiwa, aii Washi ga mate moii su Ishin makau a Zariya, ga Gobir kala Ishin Yunfa.
Bibiliyo
[ramu | ramu ko pari]- Professor lavers collection: Zaria Province, Arewa House.
- Maiwada, Salihu and Renne, Elisha P. (2007) "New Technologies of Embroidered Robe Production and Changing Gender Roles in Zaria, Nigeria, 1950–2005"
- Gihring, Thomas (1984). "Intraurban Activity Patterns among Entrepreneurs in a West African Setting". Geografiska Annaler. Series B, Human Geography.
- Smith, Michael G. (1960), Government in Zazzau 1800–1950 International African Institute by the Oxford University Press, London, OCLC 293592; reprinted in 1964, and 1970.
- Dan Isaacs (28 September 2010). "Nigeria's emirs: Power behind the throne". BBC News. Retrieved 29 September 2010.
Ɗiwwa
[ramu | ramu ko pari]- ↑ http://www.britannica.com/eb/article-9078266/Zaria
- ↑ https://www.britannica.com/place/Zaria-Nigeria
- ↑ professor lavers collection: zaria province.